Lẹo mắt – Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị

Lẹo mắt là một tình trạng viêm nhiễm cấp tính tại mi mắt, gây sưng đỏ và đau nhức. Bệnh thường xảy ra do vi khuẩn xâm nhập vào tuyến chân lông mi và có thể tự khỏi sau vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nhiều người vẫn băn khoăn về nguyên nhân chính xác, cách điều trị hiệu quả và những điều cần kiêng khem. Bài viết này tổng hợp thông tin y khoa từ các nguồn uy tín, giúp bạn hiểu rõ về lẹo mắt và cách xử lý phù hợp.

Nhiễm khuẩn tại tuyến bã nhờn hoặc nang lông mi thường do tụ cầu vàng gây ra. Biểu hiện ban đầu là một mụn nhỏ ở bờ mi, kèm theo cảm giác cộm và chảy nước mắt. Đa số các trường hợp nhẹ có thể tự lành mà không cần can thiệp y tế, nhưng việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường vẫn rất quan trọng để tránh biến chứng.

Lẹo mắt là gì? Nguyên nhân gây lẹo mắt?

Tác nhân chính gây lẹo mắt là vi khuẩn tụ cầu vàng, chiếm tới 90–95% các trường hợp theo thông tin từ Mắt Sài Gòn. Vi khuẩn này thường trú trên da và có thể xâm nhập vào tuyến dầu ở mi mắt qua các vết xước nhỏ hoặc khi dụi mắt bằng tay bẩn.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc lẹo mắt bao gồm:

• Vệ sinh kém: Dùng tay chưa rửa sạch dụi mắt, không tẩy trang qua đêm hoặc dùng mỹ phẩm mắt quá hạn.
• Dùng chung đồ cá nhân: Khăn mặt, gối, ga trải giường với người đang bị lẹo có thể làm lây lan vi khuẩn.
• Thói quen đeo kính áp tròng: Thay kính bằng tay bẩn hoặc bảo quản kính không đúng cách.
• Viêm bờ mi mãn tính: Người có tiền sử viêm mí mắt dễ bị lẹo tái đi tái lại.
• Chế độ ăn: Ăn nhiều đồ cay nóng có thể kích thích viêm nhiễm.
• Thiếu vệ sinh tay: Thường xuyên đưa tay lên mắt là con đường lây nhiễm chính.

Dấu hiệu nhận biết lẹo mắt là gì?

Triệu chứng của lẹo mắt thường xuất hiện nhanh chóng và rõ ràng. Theo Vinmec, các dấu hiệu phổ biến bao gồm sưng đỏ, đau nhức tại vị trí nổi lẹo, có thể lan cả mí mắt.

Lẹo mắt dưới và lẹo mắt trên

Lẹo có thể xuất hiện ở bờ mi trên hoặc mi dưới. Lẹo ngoài thường có đầu mủ trắng hoặc vàng dễ thấy, trong khi lẹo trong nằm sâu hơn và đau hơn khi chớp mắt. Cả hai loại đều có chung cơ chế viêm nhiễm do vi khuẩn.

Phân biệt lẹo mắt và chắp mắt

Lẹo mắt là viêm nhiễm cấp tính, đau, có mủ. Chắp mắt là tình trạng viêm mạn tính do tắc tuyến, thường không đau và không có mủ. Việc phân biệt này rất quan trọng để chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Lẹo mắt có lây không?

Câu trả lời là có. Lẹo mắt có thể lây từ người sang người qua vi khuẩn tụ cầu. Vi khuẩn từ tay bẩn hoặc khăn mặt, gối của người bệnh có thể truyền sang người khác khi dùng chung đồ, như thông tin từ All About Vision.

Đường lây phổ biến là từ mũi (nơi tụ cầu thường trú) chuyển sang mắt khi dụi mũi rồi dụi mắt. Vì vậy, không chỉ tránh tiếp xúc trực tiếp mà còn cần vệ sinh tay thường xuyên.

Cách trị lẹo mắt hiệu quả tại nhà và bằng thuốc

Chăm sóc tại nhà

Đối với các trường hợp nhẹ đến trung bình, chăm sóc tại nhà là lựa chọn đầu tiên. Biện pháp quan trọng nhất là chườm ấm: dùng khăn sạch nhúng nước ấm (không quá nóng) chườm lên mắt bị lẹo từ 10–15 phút, 3–5 lần mỗi ngày. Thực hiện kiên trì đến khi lẹo giảm sưng hoặc tự vỡ, theo hướng dẫn của Bệnh viện Tâm Anh.

Ngoài ra, rửa mắt bằng nước muối sinh lý 0,9% từ 3–4 lần/ngày giúp loại bỏ vi khuẩn. Sau khi chườm ấm, có thể massage nhẹ nhàng vùng mi quanh lẹo bằng ngón tay sạch để làm lỏng chất lỏng tích tụ. Tuyệt đối không nặn hoặc chọc mủ lẹo vì sẽ gây nhiễm trùng sâu, tổn thương giác mạc hoặc để lại sẹo.

Điều trị y khoa và thuốc

Nếu lẹo không đỡ sau một tuần, quá to gây khó nhìn, hoặc có triệu chứng nghiêm trọng như sốt, cần gặp bác sĩ. Các phương pháp điều trị y khoa bao gồm kê thuốc nhỏ mắt kháng khuẩn hoặc kem bôi kháng sinh, tiêm Corticosteroid trong trường hợp viêm nặng, và chích dẫn lưu mủ nếu lẹo không tự vỡ. Theo Medlatec, kháng sinh dạng uống có thể được chỉ định khi có dấu hiệu nhiễm trùng lan rộng.

Lẹo mắt có tự khỏi không?

Đa số các trường hợp lẹo mắt nhẹ có thể tự khỏi sau 5–7 ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Dưới đây là diễn biến điển hình của một lẹo mắt:

1. Ngày 1–2: Sưng đỏ, đau nhức, có thể ngứa nhẹ tại vị trí mi mắt.
2. Ngày 3–4: Hình thành đầu mủ trắng hoặc vàng ở bờ mi, đau tăng lên.
3. Ngày 4–5: Mủ vỡ hoặc tự tiêu, cảm giác đau giảm dần.
4. Ngày 5–7: Vết thương lành, hết sưng, lẹo biến mất.

Tuy nhiên, nếu lẹo kéo dài hơn 7 ngày, sưng to bất thường, gây đau nhức dữ dội hoặc kèm sốt, bạn nên đi khám ngay. Các dấu hiệu cần đi khám khác bao gồm lẹo tái phát nhiều lần và giảm thị lực tạm thời.

Mức độ tin cậy của các phương pháp chữa lẹo

Phân biệt lẹo mắt với chắp mắt

Lẹo và chắp đều là viêm tuyến ở mi mắt nhưng khác nhau về bản chất. Lẹo là viêm nhiễm cấp tính do vi khuẩn, gây đau, sưng đỏ và có mủ. Chắp là viêm mạn tính do tắc tuyến, không đau và không có mủ. Các yếu tố nguy cơ của lẹo bao gồm vệ sinh kém, dụi mắt, đeo kính áp tròng không đúng cách và hệ miễn dịch yếu.

Điều trị đúng cách rất quan trọng để tránh biến chứng hiếm gặp như viêm mô tế bào ổ mắt. Nếu không chắc chắn về tình trạng của mình, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ. Xem thêm bài viết Phân biệt chắp và lẹo mắt để hiểu rõ hơn.

Nguồn y khoa nói gì về lẹo mắt?

“Lẹo mắt là tình trạng nhiễm khuẩn cục bộ gây sưng và phù lan tỏa quanh bờ mi mắt.”

– Medlatec

“Lẹo mắt là hội chứng viêm nhiễm cấp tính do vi khuẩn xâm nhập vào tuyến chân lông mi.”

– Vinmec

“Lẹo sẽ mưng mủ và vỡ sau khoảng 3-4 ngày. Lẹo rất hay tái phát.”

– Sở Y tế Quảng Ninh

Các nguồn y khoa đều thống nhất rằng vệ sinh cá nhân là biện pháp phòng ngừa hàng đầu. Bên cạnh đó, việc phân biệt lẹo với chắp và các bệnh lý mi mắt khác cũng được nhấn mạnh để tránh nhầm lẫn trong điều trị.

Tóm tắt những điều cần nhớ khi bị lẹo mắt

Lẹo mắt là bệnh lý thường gặp, có thể tự khỏi nếu được chăm sóc đúng cách. Biện pháp chính là chườm ấm và giữ vệ sinh mắt. Không nặn lẹo, tránh trang điểm và đeo kính áp tròng trong thời gian bị bệnh. Nếu có dấu hiệu bất thường như sưng to, đau nhiều hoặc sốt, hãy đến cơ sở y tế. Tìm hiểu thêm về Cách vệ sinh mắt đúng cách để phòng ngừa tái phát.

Các câu hỏi thường gặp về lẹo mắt