Nếu bạn từng loay hoay không biết nên dùng who hay which, hay cứ đặt dấu phẩy lung tung khiến câu bị sai ngữ pháp — bài viết này sẽ giúp bạn. Mệnh đề quan hệ là cấu trúc xuất hiện nhiều nhất trong kỳ thi THPT Quốc gia, TOEIC và IELTS, kèm bài tập thực hành từ đề thi.

Dung bo lo

4 bai lien quan

Đại từ quan hệ chính: who, whom, whose, which, that ·
Ứng dụng phổ biến: THPT Quốc gia, TOEIC, IELTS ·
Loại chính: xác định, không xác định, rút gọn ·
Trạng từ quan hệ: where, when

Tổng quan nhanh

1Mệnh đề xác định
2Mệnh đề không xác định
  • Có dấu phẩy, bổ sung thông tin không thiết yếu (PrepEdu ngữ pháp)
  • Không dùng that (PrepEdu ngữ pháp)
  • Có thể lược bỏ đại từ quan hệ nếu là tân ngữ (PrepEdu ngữ pháp)
3Mệnh đề rút gọn
4Ứng dụng thi cử

Các số liệu về cách rút gọn và nguồn bài tập được tổng hợp từ nhiều trang giáo dục tiếng Anh uy tín.

Thông tin Chi tiết
Định nghĩa cơ bản Mệnh đề phụ thuộc bổ nghĩa danh từ
Đại từ chính who, which, that, whom, whose
Trạng từ where (nơi chốn), when (thời gian)
Ứng dụng Kỳ thi THPT, TOEIC, IELTS
Cách rút gọn V-ing, V-ed, to V, cụm danh từ
Số cách rút gọn (ZIM) 5 cách chính
Số cách rút gọn (Dolenglish) 7 cách
Nguồn bài tập Vietop (100+), VietJack (50)

Mệnh đề quan hệ rút gọn là gì?

Mệnh đề quan hệ rút gọn là dạng giản lược, bỏ đại từ quan hệ và trợ động từ nhưng giữ nguyên nghĩa của câu gốc (ZIM.vn hướng dẫn). Kỹ thuật này giúp người học diễn đạt ý tưởng ngắn gọn và tự nhiên hơn trong giao tiếp lẫn viết bài thi.

Công thức rút gọn

Có 4 cách rút gọn chính được liệt kê theo ZIM (ZIM.vn ngữ pháp) và 7 cách theo Dolenglish (Dolenglish lý thuyết). Các cách phổ biến nhất:

  • V-ing: bỏ đại từ quan hệ + to be → dùng V-ing
  • V-ed/V3: bỏ đại từ quan hệ + to be (bị động) → dùng V-ed
  • To V: với the first, the last, the only
  • Cụm danh từ: bỏ đại từ quan hệ + be

Ví dụ rút gọn bằng phân từ hiện tại

Rút gọn bằng V-ing khi đại từ quan hệ làm chủ ngữ chủ động (Langmaster bài tập). Theo Vietop, ví dụ minh họa:

  • The girl who is sitting next to you → The girl sitting next to you
  • The man who is standing at the door → The man standing at the door
  • A song which is loved by millions → A song loved by millions

Ví dụ rút gọn bằng phân từ quá khứ

Dùng V-ed/V3 khi mệnh đề quan hệ ở thì bị động (Langmaster ngữ pháp). Ví dụ từ Vietop:

  • The song which was written by Son Tung → The song written by Son Tung
  • The letter which was sent yesterday → The letter sent yesterday
  • The house which was built in 2020 → The house built in 2020
Lưu ý quan trọng

Rút gọn chỉ áp dụng khi đại từ quan hệ làm tân ngữ trong mệnh đề xác định (Dolenglish lý thuyết). Không rút gọn mệnh đề không xác định nếu có danh từ phức tạp — thay vào đó dùng V-ing.

Tóm lại: Rút gọn mệnh đề quan hệ giúp câu ngắn gọn hơn, phù hợp với yêu cầu viết bài thi TOEIC và IELTS. Học sinh THPT cần nắm vững V-ing và V-ed trước tiên, sau đó mới chuyển sang to V và cụm danh từ.

Mệnh đề quan hệ xác định và không xác định?

Sự khác biệt giữa hai loại mệnh đề quan hệ nằm ở dấu phẩy và vai trò thông tin — đây là điểm hay bị sai trong bài thi THPT Quốc gia (PrepEdu bài tập).

Đặc điểm mệnh đề xác định

Mệnh đề xác định (defining relative clause) không dùng dấu phẩy và cần thiết để xác định danh từ (PrepEdu ngữ pháp). Nếu bỏ mệnh đề này, câu sẽ mất nghĩa hoặc nghĩa không rõ ràng:

  • The student who passed the exam got a scholarship — chỉ những sinh viên đỗ mới được học bổng
  • Books that are written in English are required — chỉ sách tiếng Anh mới bắt buộc
  • People who live in Hanoi face traffic issues — những người ở Hà Nội thôi

Đặc điểm mệnh đề không xác định

Mệnh đề không xác định (non-defining relative clause) dùng dấu phẩy, bổ sung thông tin không thiết yếu (PrepEdu ngữ pháp). Bỏ mệnh đề này, câu vẫn có nghĩa đầy đủ:

  • My sister, who lives in Ho Chi Minh City, is a doctor — thông tin thêm về chị tôi
  • Hanoi, which has many universities, attracts students nationwide — tên thành phố đã rõ
  • This book, which was published in 2023, is very popular — sách nào thì đã rõ

Cách phân biệt qua dấu phẩy

Dùng dấu phẩy trong mệnh đề không xác định với danh từ riêng hoặc khi có this/that/my (Vietop English bài tập). Quan trọng: không dùng that trong mệnh đề không xác định.

Mẹo ghi nhớ

Tưởng tượng mệnh đề xác định như định danh — nó “xác định” chính xác danh từ bạn đang nói đến. Mệnh đề không xác định giống như ghi chú bên lề, thông tin thêm nhưng không thay đổi danh từ chính.

Tóm lại: Xác định không phẩy, dùng được that; không xác định có phẩy, không dùng that. Lỗi dấu phẩy là lỗi phổ biến nhất trong bài thi THPT — hãy kiểm tra kỹ trước khi nộp bài.

Mệnh đề quan hệ không xác định là gì?

Mệnh đề không xác định cung cấp thông tin bổ sung về danh từ đã xác định rõ ràng, tách biệt bằng dấu phẩy (IDP IELTS về reduced clause). Trong thi cử, cấu trúc này giúp thí sinh trình bày câu phức mà không bị mất điểm.

Dấu hiệu nhận biết

  • Có dấu phẩy ngăn cách với mệnh đề chính
  • Thường dùng với danh từ riêng (tên người, tên thành phố)
  • Thông tin có thể bỏ qua mà câu vẫn có nghĩa

Không dùng that

Trong mệnh đề không xác định, bắt buộc dùng who/whom cho người, which cho vật (Vietop English rút gọn). That không xuất hiện trong cấu trúc này.

Ví dụ thực tế

Dưới đây là ví dụ ứng dụng trong bài TOEIC và IELTS Writing:

  • Mr. Parker, who is our CEO, will attend the meeting → Thông tin thêm về Mr. Parker
  • Da Nang, which is famous for its beaches, attracts millions of tourists → Tên thành phố đã rõ
  • The new policy, which was announced yesterday, affects all students → Chính sách nào thì đã xác định
Ứng dụng thực tế

Non-defining clause rút gọn bằng cụm danh từ với this/that/my — đây là cách viết tự nhiên trong bài IELTS Writing Task 2 (IDP IELTS Writing Task 2).

Tóm lại: Mệnh đề không xác định dùng dấu phẩy, không dùng that, và thông tin bổ sung có thể lược bỏ. Thí sinh TOEIC cần tránh nhầm lẫn giữa hai loại để không mất điểm phần ngữ pháp.

Bài tập rút gọn mệnh đề quan hệ?

Thực hành là cách tốt nhất để thuộc công thức rút gọn. Vietop cung cấp hơn 100 bài tập có đáp án (Vietop English 100+ bài tập), còn VietJack có 50 bài tập mệnh đề quan hệ (VietJack ngữ pháp).

Bài tập cơ bản

Chuyển các câu sau sang dạng rút gọn:

1. The student who is sitting at the first desk is my friend.

2. The book which was written by Nguyen Nhat Anh is very popular.

3. The woman who works in this office speaks three languages.

4. The problems which were discussed yesterday are solved now.

5. He is the only person who was invited to the party.

Bài tập nâng cao

Chuyển đổi giữa dạng đầy đủ và rút gọn: Để hiểu rõ hơn về mệnh đề quan hệ, bạn có thể tham khảo ${tiểu sử ca sĩ Ngô Quốc Linh}. tiểu sử ca sĩ Ngô Quốc Linh

6. The man who is standing there → _____

7. Women who are wearing glasses → _____

8. A house which has three bedrooms → _____

9. The second student who was killed → _____

10. The building which was built last year → _____

Đáp án chi tiết

Câu Đáp án Cách rút gọn
1 The student sitting at the first desk is my friend. V-ing (chủ động)
2 The book written by Nguyen Nhat Anh is very popular. V-ed (bị động)
3 The woman working in this office speaks three languages. V-ing (chủ động)
4 The problems discussed yesterday are solved now. V-ed (bị động)
5 He is the only person invited to the party. V-ed hoặc to V
6 The man standing there. V-ing
7 Women wearing glasses. V-ing
8 A three-bedroom house. Tính từ ghép
9 The second student to be killed. To-infinitive
10 The building built last year. V-ed

Bảng đáp án trên cho thấy học sinh cần nắm vững cả V-ing lẫn V-ed để chuyển đổi linh hoạt giữa các dạng rút gọn trong bài thi.

Tóm lại: Luyện tập đều đặn với 10-20 câu mỗi ngày giúp tự động hóa phản xạ rút gọn. Học sinh nên bắt đầu từ V-ing và V-ed trước khi chuyển sang to V.

Mệnh đề quan hệ bài tập PDF?

Nhiều trang giáo dục tiếng Anh tại Việt Nam cung cấp bài tập PDF miễn phí, phù hợp để ôn thi THPT và các kỳ thi quốc tế (PrepEdu bài tập PDF).

Nguồn bài tập PDF miễn phí

  • PrepEdu: Bài tập PDF mệnh đề quan hệ, có đáp án chi tiết (PrepEdu tài liệu)
  • Thuvienhoclieu: Chuyên đề 22 Relative Clauses file PDF (Thuvienhoclieu PDF)
  • Scribd: Chuyên đề 19 mệnh đề quan hệ cho THPT (Scribd chuyên đề THPT)

Bài tập từ các trang uy tín

Ngoài PDF, các trang sau cung cấp bài tập trực tuyến chất lượng:

  • Vietop English: 100+ bài tập rút gọn có đáp án (Vietop English thực hành)
  • VietJack: 50 bài tập mệnh đề quan hệ cực hay có lời giải (VietJack lời giải)
  • Langmaster: Bài tập phân loại theo vai trò chủ ngữ/tân ngữ (Langmaster bài phân loại)

Luyện tập cho kỳ thi

Kết hợp lý thuyết và thực hành là cách hiệu quả nhất. Langmaster phân loại rút gọn theo vai trò chủ ngữ/tân ngữ (Langmaster phân loại), giúp học sinh hiểu khi nào dùng V-ing, khi nào dùng V-ed.

Mệnh đề quan hệ rút gọn là mệnh đề được viết dưới dạng giản lược về mặt hình thức nhưng không làm thay đổi về mặt nghĩa của câu.

— ZIM.vn (Trang giáo dục tiếng Anh)

Để vượt qua các khó khăn này, việc đặt dấu phẩy trong mệnh đề quan hệ khi trong câu có danh từ riêng là kỹ năng quan trọng mà thí sinh THPT cần nắm vững.

— Vietop English (Blog tiếng Anh)

Tóm lại: Học sinh THPT nên tải bài tập PDF từ PrepEdu hoặc Thuvienhoclieu, đồng thời luyện tập trực tuyến trên Vietop và VietJack. Kết hợp cả hai nguồn giúp nắm chắc cấu trúc từ lý thuyết đến thực hành.

Những câu hỏi thường gặp

Các đại từ quan hệ dùng cho người là gì?

Dùng who (chủ ngữ) và whom (tân ngữ) khi nói về con người. Trong văn nói và viết thông thường, nhiều người thay whom bằng who để câu tự nhiên hơn. Tuy nhiên, trong bài thi THPT và TOEIC, dùng đúng vai trò sẽ không bị trừ điểm.

Đại từ which dùng trong trường hợp nào?

Which dùng cho động vật và vật thể. Ngoài ra, which còn dùng cho cả câu khi mệnh đề quan hệ tham chiếu toàn bộ mệnh đề chính: “He failed the exam, which surprised everyone.”

Cách lược bỏ đại từ quan hệ?

Khi đại từ quan hệ làm tân ngữ (sau động từ), có thể lược bỏ hoàn toàn: “The book (which) I bought yesterday is interesting. Trong mệnh đề không xác định, lược bỏ là bắt buộc nếu đại từ quan hệ là tân ngữ.

Ví dụ mệnh đề quan hệ với where?

Where thay thế đại từ quan hệ + giới từ chỉ nơi chốn: “The cafe where we met was closed” thay cho “The cafe at which we met was closed.”

Mệnh đề quan hệ có thể đứng đầu câu không?

Không, mệnh đề quan hệ luôn phụ thuộc vào danh từ trong mệnh đề chính và không thể đứng đầu câu. Tuy nhiên, toàn bộ câu phức có thể bắt đầu bằng mệnh đề quan hệ nếu danh từ làm chủ ngữ: “Who loves me is you.”

Sai lầm phổ biến khi dùng mệnh đề quan hệ?

Sai lầm phổ biến nhất là nhầm lẫn giữa mệnh đề xác định và không xác định, dẫn đến đặt dấu phẩy sai vị trí. Ngoài ra, nhiều học sinh dùng that trong mệnh đề không xác định — đây là lỗi nghiêm trọng trong bài thi.

Mệnh đề quan hệ trong câu bị động?

Trong câu bị động, rút gọn bằng V-ed: “The letter which was sent yesterday → The letter sent yesterday.” Nếu đại từ quan hệ làm chủ ngữ ở thì bị động, vẫn dùng V-ed: “The students who were tested → The students tested.”


Related reading: Mệnh đề quan hệ · Bài tập mệnh đề quan hệ trong tiếng Anh